GIỌT NƯỚC MẮT VÀ NỤ CƯỜI CỦA HỮU THỈNH Ở PHAN THIẾT

 

GIỌT NƯỚC MẮT VÀ NỤ CƯỜI CỦA HỮU THỈNH Ở PHAN THIẾT

Đã 4 lần nhà thơ Hữu Thỉnh vào Phan Thiết tìm anh. Nhưng chưa lần nào có tung tích gì. Nhà thơ "một mình đứng khóc ở sau xe" và nghĩ rằng anh trai của mình đã "ở với đồi anh xanh vào cỏ". Thế mà cách đây 2 tuần lại có người chỉ dẫn cho Hữu Thỉnh nơi anh trai ông đang nằm.


Tranh thủ nghe  Nguyễn Thanh Nghệ đọc thơ của mình "Cái gì đọc lại câu ấy đi được...được... câu ấy hay quá"


Hữu Thỉnh sinh năm 1942 tại Tam Đảo - Vĩnh Phú trong một gia đình có 8 người con trai. Ông nhập ngũ năm 19 tuổi trở thành lính xe tăng. Năm 1968 anh trai ông - Nguyễn Xuân Đại - khi ấy đang là một nông dân hiền lành ở quê nhà tham gia lệnh tổng động viên cho miền Nam. Anh Đại có người vợ bệnh tim đau ốm liên miên và  3 đứa con nhỏ dại. Nhập ngũ anh Đại đúng 30 tuổi. Hữu Thỉnh xin về tranh thủ chia tay anh trai. Cuộc chiến tranh bước vào giai đoạn khốc liệt. Hữu Thỉnh dặn anh trai: "Anh đi chị và các cháu để gia đình lo anh nhớ đừng bỏ vể nửa chừng". Anh Nguyễn Xuân Đại hy sinh năm 1973 tại Bình Thuận từ ngày ra đi hôm ấy anh chưa về thăm nhà lần nào. Mẹ của anh đã khóc và có ý buồn câu nói của Hữu Thỉnh nhưng Hữu Thỉnh nghĩ rằng với người lính điều quan trọng nhất là đi đến cùng lý tưởng của mình và những lời mộc mạc ấy ông nói từ gan ruột. Tuy vậy khi nhắc lại chuyện này đôi mắt nhà thơ có ánh nước.

 
Người đứng sau là nhà thơ Đỗ Quang Vinh

 " Tay anh cầm hoa cúc hoa mai
Sao vẫn tiếc một cành hoa dại
"


Hữu Thỉnh đã viết về nỗi đau của mẹ mình trong nhiều bài thơ

Ba đứa con có mặt trong này
Mấy cuộc chiến tranh mẹ gánh cùng một lúc
Chiến tranh bao giờ chấm dứt
Nếu một đứa con của mẹ không về
Mẹ ít ngủ mẹ thường thức khuya
Đêm nào cũng dài
Căn nhà có mười mấy mét vuông
Làm lụng đến già còn bao nhiêu tất bật

 

"Hôm nay là ngày đặc biệt của gia đình tôi vì thế tôi không ngại nâng ly"

Và cũng từ năm ấy đến chiến trường nào Hữu Thỉnh cũng hỏi tin về anh trai mình nhưng không có hồi âm. Năm 1975 trên đường tiến vào giải phóng Sài Gòn Hữu Thỉnh mới biết cái chết của anh trai. Ngay lập tức ông đến Bình Thuận nhưng không tìm ra mộ. Đứng trước những cồn cát khô bỏng chói chang nắng và biển xanh đến quặn lòng trong ông như đã hiện lên khá đầy đủ về cái ngày định mệnh ấy của anh trai.

 
"Em có cái vành tai của người tiêu tiền chưa có đã tính cách tiêu".


Lần này ông vào Bình Thuận và biết chính xác nơi anh trai ông ngã xuống địa danh ấy là Cây Táo thuộc xã Hồng Sơn - Huyện Hàm Thuận Bắc. Anh của ông cũng đã được đưa về nghĩa trang đó là năm 1981 đúng vào năm Hữu Thỉnh viết bài Phan Thiết có anh tôi. Không phải là một sự trùng hợp lạ lùng mà là sự xui khiến của con tim. Ông viết một mạch nước mắt giàn giụa không kịp lau không câu nệ ngôn từ viết theo sự điều khiển của những ký ức. Ngày nay người ta có bản đã sửa bản đầu không thật đúng như vậy. Ông lấy bút sửa lại vào bài thơ tôi in ra. Nhà thơ Đỗ Quang Vinh của Bình Thuận nhắc cho ông vài từ ông chưa nhớ chính xác. Qua anh Vinh và được rất nhiều cơ quan giúp đỡ tra cứu tài liệu gặp gỡ nhân chứng Hữu Thỉnh đã tìm ra mộ anh trai.

 
"Thưa ông xin ông cho biết..."


Hôm qua khi khấn trước mộ Hữu Thỉnh đã khóc rất nhiều cũng như trước đây ông từng khóc vì không tìm ra anh. Hôm nay hài cốt của anh Nguyễn Xuân Đại đã đang trên đường về Tam Đảo. Ông cười và bảo đây là ngày trọng đại của ông. Vì thế mọi người đều nâng ly chúc mừng.

 
"Tôi nhớ là..."
"Không tôi nhớ chính xác là..."


May mắn là mẹ ông vẫn chờ được đến ngày hôm nay. Cụ đã 90 tuổi. Ngày Hữu Thỉnh hoàn thành bài thơ ông không dám đọc cho cụ nghe nhưng cụ đã biết qua đài TNVN. Cụ khóc: "Đấy đúng là thằng Đại". Vợ anh Đại mất sau khi chồng qua đời 2 năm người đàn bà nhan sắc này "sống" trong rất nhiều câu thơ viết về người phụ nữ trong chiến tranh của Hữu Thỉnh.

Chị đợi chờ quay mặt vào đêm
Hai mươi năm mong trời chóng tối
Hai mươi năm cơm phần để nguội
Thôi tết đừng về nữa chị tôi buồn
Thôi đừng ai mừng tuổi chị tôi
Chị tôi không trẻ nữa xóm làng thương ý tứ vẫn kêu cô
Xóm làng thương không khoe con trước mặt
Hai mươi năm chị tôi đi đò đầy
Cứ sợ đắm vì mình còn nhan sắc
Vẫn được tiếng là người đứng vậy
Nhưng anh tôi vẫn còn
Anh tôi che cho ngọn đèn khỏi tắt
Hai mươi năm áo gấm đi đêm
Chị màu mỡ mà anh tôi chẳng biết
Nhưng chị tôi không thể làm như con rắn que cời
Lột cái xác già nua dưới gốc cây cạm quẫy
Chị thiếu anh nên chị bị thừa ra
Trong giỗ tết họ hàng nội ngoại
Bao nhiêu tiếng cười vẫn côi cút một mình
Những đêm trở trời trái gió
Tay nọ ấp tay kia
Súng thon thót ngoài đồn dân vệ
Một mình một mâm cơm
Ngồi bên nào cũng lệch
Chị chôn tuổi xuân trong má lúm đồng tiền
( Đường tới thành phố 4)



 

Bản gốc và bản sửa những câu đầu của bài Phan Thiết có anh tôi


Tôi đã có cuộc phỏng vấn truyền hình đúng hơn là trò chuyện với ông tới 53 phút về bài thơ Phan Thiết có anh tôi về người anh trai của ông về xu hướng lạ hoá ngôn ngữ Việt Nam về xu hướng sex trong văn học Việt Nam... Ông đùa: "Tôi chưa có cuộc trò chuyện nào quyết liệt thế này".


Nhân lúc bàn luận về các nhà thơ nhà văn VN tôi hỏi ông về hot boy của chúng ta: Nguyễn Quang Lập. Hữu Thỉnh nói ông rất ấn tượng NQL ngay từ những bài viết đầu tiên về vùng đất Quảng Bình Quảng Trị. Sau này là các truyện ngắn phim. Ông nói NQL không hề sex hay tục đấy là ngôn ngữ đời và khi khắc hoạ nhân vật NQL đã sử dụng nó. Theo ông đọc NQL xong sẽ quên cái tục nếu có và chỉ nhớ cái tình. Tôi hoàn toàn đồng ý.

 
"Dù em không biết uống bia thì cũng cứ nâng ly lên đi vì anh đã tìm ra anh trai rồi"


Cuộc phỏng vấn còn xoay quanh những cái tên nhiều người biết như Nguyễn Ngọc Tư Đỗ Bích Thuý Vi Thuỳ Linh... và cả chuyện blog. Tôi chắc chúng ta cũng muốn có một blog mang tên Hữu Thỉnh để đọc và trao đổi những cái "còm" với ông.

Biên tập viên của chương trình phỏng vấn Hữu Thỉnh là Ngọc Tỵ. Tên này người Cam Lộ (Quảng Trị)   đầu tháng là nhà văn Triệu Xuân giờ là nhà thơ Hữu Thỉnh bảo: " Sao cậu này có gương mặt hiền lành trong sáng thế". Hữu Thỉnh nói: "Đừng lấy vợ ra Hà Nội bác gả con gái út cho nó đang học Thạc sĩ bên Trung Quốc". Tỵ khoái quá kêu "Ôi chao ơi". Cameraman Xuân Ban phì cười: "Nhầm lẫn nhầm lẫn qúa". Thực ra các nhà văn nhìn người rất tinh. Hữu Thỉnh bảo tôi có vành tai của người rất nghị lực và tiêu tiền có 10đ tiêu 12đ chưa có tiền đã tính cách tiêu. Có lẽ nhà thơ nói về nghị lực... tiêu tiền của tôi. Cái này đã được thực tế chứng minh lâu nay.


 
Trần Ngọc Tỵ (con rể đặt hàng của nhà thơ HT) bên cạnh bố vợ hy vọng chủ nhà và nhà thơ Đỗ Quang Vinh


Sau những giọt nước mắt rơi ở Phan Thiết Hữu Thỉnh đã cười: "Tôi đã có bài Phan Thiết có anh tôi hy vọng sẽ có bài Phan Thiết có em tôi. Chắc chắn nó sẽ vui vẻ và nhẹ nhàng." Chúng tôi cùng hy vọng Phan Thiết có một bài thơ nữa của Hữu Thỉnh.

hoalucbinh

Chào anh Nguyễn Quang Nhàn.
Cám ơn anh đã qua thăm nhà em.
Khianh HT vào đây và đi cùng nhà thơ Đỗ Quang Vinh của Bình Thuận hai anh có nói với nhau về bài thơ Phan Thiết có anh tôi anh HT nói khi ấy viết không câu nệ gì hết nghĩ sao viết vậy nên mới có đoạn để lại "tấm chăn chiên". Sau này do được góp ý anh HT nể bạn bè sửa lại thành "Anh không giữ..."Anh HT thích bản viết ban đầu. Nhưng em thấy cả hai bản đều hay chẳng biết bớt đoạn nào nên em đưa lên hết để mọi người cùng đọc. Người Phan Thiết thích bài này lắm anh ạ. Đài em lâu lâu lại bình bài này với những tác giả khác nhau. Đúng là chữ "vuông" trong nghĩa là một ngôi mộ anh ạ
Chúc anh nhiều sức khỏe và có nhiều bài viết hay.

hoalucbinh

"Ối chời hôm nay KCB hâm!"
Hâm thiệt rồi KCB ơi.LB vừa đọc vừa nhìn sang bên phải bên trái đằng sau phía trước xem có ai không vì hình như KCB viết cho ai đấy. LB đâu có nhiều tính từ đứng trước thế. Về nhìn lại thấy mũi to quá mất cân đối xấu hết 2 điểm nữa giờ này nhan sắc còn có 1 5 điểm. Hu...hu...

HĐQ

Thành tro

Bài thơ Áo đỏ em đi... của Vũ Quần Phương thì đúng rồi.
Có câu chuyện thế này: Nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn Hà Nội trong bài thơ "Chợ biển" (không biết có phải viết do comment không?) có câu "Em ngồi tôm cá bày ra hết".
Cho nên ở số 19 - Hàng Buồm (Trụ sở Hội Văn Nghệ Hà Nội) 2 bên treo hai câu sau:
Em ngồi tôm cá bày ra hết
Anh cháy thành tro em biết không?

(Chuyện do Trần Đăng Khoa kể)

Hoài Khánh

Gửi Hoa Lục Bình

Anh Hữu Thỉnh là người rất chân tình và có trí nhớ tuyệt vời. Hồi trước mình chỉ gặp anh sơ sơ thế mà sau bao lâu sau mà lúc gặp lại anh ấy vẫn nhớ. Bây giờ anh HT và anh em hội viên giao đãi thân mật như anh em một nhà...
À... Hôm trưa 7-9 tại HNMT2 ở Hà Nội vợ chồng HK vội quá không biết có HLB ở đó để đến chào. Thông cảm nhé.

Nguyễn Quang Nhàn

Anh không giữ cho mình dù chỉ là ngọn cỏ
Đồi thì rộng anh không manh ( vuông ) đất nhỏ

Chắc tôi nhớ nhầm . mấy chục năm tôi vẫn đọc là
...Đồi thì rộng anh không một manh đất nhỏ

Và đọc lại những bài viết thì ra
...Đồi thì rộng anh không một vuông đất nhỏ ...

NQN

Nguyễn Quang Nhàn

****
Anh không giữ cho mình dù chỉ là ngọn cỏ
Đồi thì rộng anh không manh đất nhỏ
Đất và trời Phan Thiết có anh tôi...

( Phan Thiết có anh tôi )
Bài thơ tôi yêu thích trong dòng văn học sau chiến tranh của nhà thơ Hữu Thỉnh . Một bài thơ mà sau khi đọc xong ta không khỏi ngậm ngùi

Và qua 2 bài viết với nhiều thông tin mới trên blog Lục Bình tôi được biết thêm về nhà thơ cùng bài thơ
Xin cảm ơn nhà báo
NQN

KCB

@ HLB

Phải nói rằng: Nhìn giới giang hồ trên văn đàn mà KCB thấy đã quá.Văn hay sử lý ngôn ngữ cứ như chuyện thường ngày.Bố cục thì dài mà đọc lại sợ hết. Nói thì khúc triết mà dễ hiểu.Tình huống văn học thì đáng yêu dễ đi vào lòng người. Xen một chút ngoại khóa thì công khai một cách khéo léo đến Bọ cũng rân người.Nhân vật chính thì không làm nhòa nhân vật phụ. Nhân vật phụ thì làm cho nhân vật chính vui lên không còn nước mắt.Mà còn để sẵn niềm vui phía trước để đợi chờ. Khéo lắm ta!

Ối chời hôm nay KCB hâm!

hoalucbinh

Anh Xuân Tư

Còm của anh mà anh chăn dắt thế nào để nó đi mất làm sao em tìm ra bây giờ. Lần sau anh nhớ đánh dấu nhé. Nhìn lại quả thấy Bài viết thật tình. Người viết rất kinh.Hu...hu...

Nguyễn Xuân Tư

Bài viết thật tình. Người viết rất xinh. Phỏng vấn dài "kinh"... May mà HT chưa " hy sinh". Hi hi !!!
TB: Hôm qua anh còm nhiều lần cứ tưởng phải chờ HLB duyệt mới xuất hiện. Hôm nay vào xem lại không thấy đâu. Hu hu ...

hoalucbinh

Chào PP.
Học PP mặc áo đỏ đấy cho nó sáng hết cả một vùng sông nước ai chói mắt mặc kệ. Đi chơi vui nhỉ.
TH về SG chắc ở lâu khi ấy có nhờ vả gì thì thật thà khai báo nhé cơ hội mà.